Zolang Thom Yorke en Jonny Greenwood samen The Smile heten, Ed O’Brien soloplaten maakt en Philip Selway doet wat drummers ook mogen doen buiten hun uren, slijt Radiohead-bassist Colin Greenwood (55) zijn dagen als Bad Seed. Volstaat ruimschoots, zou je denken, maar straks brengt hij ook nog ‘How to Disappear’ uit, een selectie van de beste foto’s die amateurfotograaf Greenwood de voorbije twintig jaar nam van zijn collega’s bij Radiohead.
Greenwood neemt mijn felicitaties voor zijn eerste boek – ondertitel: ‘A Portrait of Radiohead’ – in ontvangst in zijn hotelkamer in Oslo, waar hij die avond op het podium staat met Nick Cave.
COLIN GREENWOOD «Daarnet bij het ontbijt zei ik tegen Nick dat ik met iemand van Humo zou praten. ‘O, Humo?’ zei hij. ‘Cool.’»
HUMO Als hij het al zegt. Hoeveel foto’s moest je doornemen om tot de definitieve selectie voor ‘How to Disappear’ te komen?
GREENWOOD «Vier- of vijfhonderd. Oorspronkelijk zaten ze allemaal in dozen, weggestopt onder mijn bed, maar voor dit boek heb ik ze eindelijk eens gesorteerd en nauwkeurig opgeborgen.»
HUMO Het is een intiem visueel verslag geworden van de laatste twintig jaar van Radiohead. Minstens zo genietbaar vond ik het essay dat je erbij hebt gepend. Mijn gedachte achteraf: zit daar geen volwaardige biografie in?
GREENWOOD «Aardig van je. Ik had zeker nog meer kunnen schrijven. Ik heb ooit nog Engels gestudeerd aan de universiteit, het voelde goed om daar eindelijk iets mee te doen. Eens ik over de angst voor het witte blad heen was, heb ik best genoten van die tienduizend woorden.»
HUMO Je herinneringen zijn erg gedetailleerd, ook al zijn er decennia voorbijgegaan.
GREENWOOD «Ik ben ook al veel vergeten. Er komt veel herhaling kijken bij een bestaan als muzikant, en dat maakt het soms moeilijk om een herinnering correct te plaatsen in ruimte en tijd. Je neemt een plaat op in een studio, daarna ga je die spelen in dezelfde concertzalen als de vorige keer, en in het beste geval begint de cyclus daarna weer opnieuw. Ik ging gisteravond een pizza eten met Nick hier in Oslo, en op straat besefte ik plots: hé, ik heb hier al eens gestaan. Muzikant zijn is een opeenstapeling van zulke momenten.»
HUMO ‘How to Disappear’ is bijna een visuele geschiedenis van Radiohead, ware het niet dat één iemand niet op de foto’s staat: jij.
GREENWOOD «Er staat welgeteld één foto van mij in. Door Jonny genomen, als ik me niet vergis. Vandaar de titel: het Radiohead-nummer waarnaar ik verwijs, heet natuurlijk ‘How to Disappear Completely’, maar omdat er toch één foto van mij in staat, heb ik de completely weggelaten. Anders zou het consumentenbedrog zijn (lacht).»
HUMO De oudste beelden in ‘How to Disappear’ dateren van 2003, de periode van ‘Hail to the Thief’. The middle years van Radiohead, noem je die. Waarom zijn er geen oudere foto’s?
GREENWOOD «Omdat in Radiohead spelen toen nog iets was waarop ik me echt moest concentreren. Ik had in onze prille jaren nog niet het zelfvertrouwen om naast mijn basgitaar ook al in de weer te zijn met een fototoestel. Op het toppunt van ons succes, de periode rond ‘OK Computer’ en ‘Kid A’, ging het snoeihard. Ik had simpelweg de tijd niet om stil te staan en te denken: hé, misschien zit er wel een toffe foto in dit moment.»
HUMO Wanneer heb je dat zelfvertrouwen gekregen?
GREENWOOD «Goede vraag. (Denkt na) Ergens rond 2002, toen we onze eigen opnamestudio bouwden. Daardoor hadden we eindelijk een eigen plek waar we thuis konden zijn met de groep. Dat moet voor een soort gemoedsrust hebben gezorgd, want meteen daarna ben ik beginnen te fotograferen. Bedankt voor die vraag, ik begrijp mezelf nu weer iets beter (lacht).»
HUMO Opvallend: veel van je foto’s zijn gemaakt óp het podium, tijdens concerten.
GREENWOOD «Mijn fototoestel ligt altijd op mijn versterker: als ik even niets omhanden heb, schiet ik wat plaatjes. Mijn beste foto’s heb ik gemaakt tijdens onze concerten, vind ik. Dan hebben de anderen de tijd of de aandacht niet om zelfbewust te zijn, of bekken te trekken als ze me opmerken. Ken je Garry Winogrand, bekend van zijn straatfotografie? Zijn werk was het resultaat van gelukkig toeval, zei hij altijd. Hij wist nooit wat het resultaat zou worden als hij afdrukte. Ik hou van dat idee.»
HUMO Fotografeer je ook bij de Bad Seeds?
GREENWOOD «Niet op het podium, dat durf ik niet. Het is Nicks groep, niet de mijne. Maar backstage wel, en dat heeft al fijne foto’s opgeleverd. De sfeer bij de Bad Seeds is losser dan bij Radiohead. Om te beginnen deelt iedereen een kleedkamer, waardoor je al eens een groepsportret kunt maken. Die momenten zijn zeldzaam bij Radiohead, want behalve op repetities trekken we niet de hele tijd met elkaar op. Bandfoto’s maken is niet echt iets waarvan we genieten, het voelt meer aan als een deel van de job waar we niet onderuit kunnen.»
HUMO In je essay zeg je dat je spijt hebt dat je soms niet wat brutaler bent geweest met je fototoestel. Hoezo?
GREENWOOD «Zoals oorlogsfotograaf Robert Capa zei: ‘Als je foto niet goed is, stond je niet dicht genoeg.’ Hij had gelijk, maar met dat dichterbij komen heb ik het soms moeilijk. Ik vrees dat ik te verlegen ben om een echt goede fotograaf te zijn.»
HUMO Het viel me op dat er van de periode 2004-2005, de tournee voor ‘Hail to the Thief’, geen foto’s zijn. Het was een moeilijke tijd voor de groep door alle opgestapelde vermoeidheid, met alle gespannen verhoudingen van dien.
GREENWOOD «Ik veronderstel dat ik in die tijd ook zelf geen zin had. Als je zo lang op elkaars lip zit, ga je niet nog eens foto’s lopen te maken van elkaar. Dan verdwijn je liever even uit elkaars zicht.»
HUMO Jonny staat het vaakst op je foto’s. Omdat je minder schroom voelt om je broer te fotograferen?
GREENWOOD «Ja, maar ook omdat het onmogelijk is om een slechte foto te maken van Jonny (lacht). Dat gevoel heb ik ook met Warren Ellis: veruit de meeste foto’s die ik tegenwoordig neem, zijn van hem. En net als Jonny protesteert hij nooit als ik mijn camera tevoorschijn haal.»
HUMO Klopt het dat Nick Cave je advies heeft gegeven voor het boek?
GREENWOOD «Ik ben grote fan van Nicks schrijfwerk, dus vroeg ik hem hoe hij dit zou aanpakken qua structuur. Hij heeft me geadviseerd om niet zozeer chronologisch te werken, maar om de beelden te schikken volgens het gevoel dat ze opriepen.»
HUMO Ik ben eens op een YouTube-compilatie van je beste concertmomenten gebotst. Leukste commentaar: ‘Colin Greenwood is Radiohead’s biggest fan’, verwijzend naar je enthousiasme op het podium. Een boek als dit zou daar het bewijs van kunnen zijn.
GREENWOOD «Zo zou je het kunnen zien. ‘How to Disappear’ is zeker geboren uit liefde voor Radiohead. We horen en zien elkaar niet zo vaak buiten onze repetities, maar het is nu ook niet dat we vetes uit te vechten hebben.»
HUMO Wanneer is dat er nog eens van gekomen, dat repeteren?
GREENWOOD «In juni, in een oude Londense kerk die is omgebouwd tot studio. Het was leuk, maar verdere plannen hebben we niet gemaakt.»
HUMO Het is acht jaar geleden dat ‘A Moon Shaped Pool’ uitkwam. Nooit eerder is er zoveel tijd verstreken tussen twee Radiohead-platen.
GREENWOOD «Door corona zijn we eigenlijk nog altijd bezig met dingen die we jaren geleden al hoopten te doen. Ed is bezig met solomuziek, Philip ook, en Thom zit momenteel in Japan, dacht ik. Jonny recupereert nog van zijn ziekte van eerder dit jaar, en zelf amuseer ik me voorlopig rot als Bad Seed. Wat er gebeurt als iedereen daar klaar mee is, dat zien we wel: het belangrijkste is dat we er allemaal zin in hebben. Als we vergaderen met Radiohead, hebben we het ook nooit meteen over de band: eerst praten we bij over waar we allemaal mee bezig zijn buiten de groep.»
HUMO Volgend jaar bestaat Radiohead veertig jaar. Heb je daar al over nagedacht?
GREENWOOD «Nu je het zegt (lacht). Veertig jaar is best lang om één ding te doen, hè? Ach ja, it got me out of the house. Langer dan dat wil ik er eigenlijk niet bij stilstaan. Je wilt toch ook niet klinken als Nigel Tufnel van Spinal Tap?»
HUMO Bedankt, Colin.
GREENWOOD «Jij bedankt. O ja, wil je de groeten doen aan Jeroom Snelders? Ik zei gisteren tegen een vriendin dat ik met iemand van Humo zou praten, en zij heeft me alles over hem verteld. Blijkbaar heeft ze met hem op school gezeten. Hij klinkt heel grappig.»
HUMO Komt goed. Groeten aan Nick!